به گزارش روابط عمومی معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی ایران؛ دکتر فاطمه شیرزاد، روان‌پزشک و عضو هیئت علمی دانشگاه‌های علوم پزشکی ایران، با اشاره به فعالیت‌های علمی و پژوهشی خود در حوزه سلامت روان و آموزش پزشکی، از اجرای یک طرح پژوهشی نوآورانه در راستای سیاست‌های ملی حمایت از فرزندآوری و افزایش جمعیت خبر داد.

 

وی با بیان اینکه بخش عمده پژوهش‌هایش بر ارتقای سلامت روان، آموزش پزشکی و حمایت از خانواده متمرکز است، گفت: این طرح با هدف پاسخ به یکی از چالش‌های مهم حوزه سلامت روان و خانواده و در چارچوب سیاست‌های کلان جمعیتی کشور طراحی و اجرا شده است.

 

شناسایی عوامل روانی و خانوادگی، کلید پیشگیری از سقط خودخواسته است

شیرزاد با اشاره به آمار قابل توجه سقط خودخواسته در کشور، اظهار داشت: شناخت عوامل روانشناختی و خانوادگی مؤثر بر تصمیم به سقط و ارائه مداخله به‌موقع، می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری از این اقدام و کاهش پیامدهای روانی و اجتماعی آن داشته باشد.

 

به گفته وی، تعارضات خانوادگی، اختلالات خلقی از جمله اضطراب و افسردگی، فشارهای محیطی و همچنین احساس گناه یا انگ اجتماعی، از جمله عوامل مهمی هستند که برخی زنان را به سمت تصمیم به سقط سوق می‌دهند.

 

این پژوهشگر یادآور شد: این پژوهش با همکاری خانم دکتر فروزان فهیم؛ مدیر سلامت روان، خانم دکتر مریم فراعتی؛ کارشناس سلامت روان،  زهرا ولیدآبادی و مونا سیف؛روانشناسان مراکز سلامت و  ایمان زاغیان؛ دانشجوی دکتری روانشناسی با تجارب پژوهشی مرتبط انجام شد. همچنین از نظرات متخصصان حوزه سلامت روان برای نهایی‌سازی بسته مداخله‌ای استفاده شد.

 

شیرزاد گفت: این طرح با هدف تدوین نخستین بسته جامع روانشناختی کشور برای حمایت از زنان در معرض خطر سقط خودخواسته انجام شد؛ بسته‌ای که در اختیار روانشناسان مراکز خدمات جامع سلامت قرار می‌گیرد تا فرآیند شناسایی، ارزیابی و مداخله روانشناختی به‌صورت ساختاریافته انجام شود.

 

وی افزود: در مرحله نخست، مرور گسترده‌ای بر منابع علمی داخلی و خارجی صورت گرفت تا عوامل خطر، پیامدهای روانشناختی سقط و اصول مشاوره مؤثر شناسایی شود. بررسی‌ها نشان داد که در کشور و حتی در بسیاری از منابع بین‌المللی، بسته مدون و مشابهی در این زمینه وجود ندارد.

 

به گفته این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران، در مرحله دوم نسخه اولیه بسته تدوین و در جلسه‌ای با حضور صاحب‌نظران و متخصصان سلامت روان، مورد بررسی، اصلاح و در نهایت تصویب قرار گرفت.

 

وی تأکید کرد: بسته تدوین‌شده مبتنی بر اصول حرفه‌ای مشاوره از جمله گوش‌دادن فعال، همدلی، پرهیز از قضاوت، برقراری ارتباط درمانی مؤثر و ارزیابی دقیق وضعیت مادر طراحی شده است.

 

شیرزاد گفت: نسخه نهایی بسته برای ارزیابی و تأیید تخصصی به دفتر سلامت روان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ارسال شده و در حال حاضر در مرحله بررسی برای ابلاغ قرار دارد.

این روانپزشک مهم‌ترین دستاوردهای این پژوهش را ارائه خدمات رایگان، تخصصی و قابل دسترس به زنان باردار دارای تردید یا نگرانی درباره ادامه بارداری، امکان مشاوره خانوادگی برای تقویت حمایت همسر و خانواده، کاهش احتمال سقط خودخواسته از طریق مداخلات روانشناختی به‌موقع و کمک به سیاست‌های ملی افزایش جمعیت بر پایه شواهد علمی عنوان کرد.

 

وی با تأکید بر ضرورت حمایت مدیریتی برای اجرای مؤثر این بسته گفت: فراهم‌کردن فضای مناسب، زمان کافی و امکانات لازم برای روانشناسان مراکز سلامت ضروری است و حمایت معاونت‌های مرتبط وزارت بهداشت نقش کلیدی در عملیاتی شدن این طرح دارد.

 

شیرزاد همچنین افزود: بسیاری از مادران با مشکلات اقتصادی مواجه‌اند که بر تصمیم آنها اثر می‌گذارد و اتصال این بسته به خدمات حمایتی «سراج» – که در خود بسته نیز پیشنهاد شده – می‌تواند اثربخشی مداخلات را به‌طور قابل توجهی افزایش دهد.

 

وی در پایان از برنامه‌های آتی پژوهش خبر داد و گفت: در گام بعدی، آموزش پیامدهای روانشناختی سقط خودخواسته حتی پیش از بارداری برای زنان ارائه و اثرات آن بررسی خواهد شد. همچنین با اجرای بسته در مراکز سلامت، میزان اثربخشی عملی و موانع اجرایی ارزیابی می‌شود تا زمینه ارتقای کیفیت و گسترش این خدمات فراهم شود.